VI | EN
LMDCZ
DỰ ÁN VÙNG VEN BIỂN
ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
CƠ QUAN PHÁT TRIỂN PHÁP (AFD) &
VIỆN KHOA HỌC THỦY LỢI MIỀN NAM (SIWRR)
Giới thiệu Dự án
Hoạt động Dự án
Các gói công việc chi tiết (WPs)
LMDCZ > Giới thiệu Dự án
Bối cảnh chung

Hình 1- Vị trí vùng ven biển hạ lưu sông Mekong (LMDCZ) và hai địa điểm nghiên cứu Gò-Cong and U-Minh cùng các miền tính toán khác nhau

 

Vùng ven biển hạ lưu sông Mê Công (LMDCZ) nằm ở phía nam của Việt Nam (Hình. 1), kéo dài từ cửa Xoài-Rap (phía Biển Đông) đến Kiên Giang (trên biển Tây), với tổng chiều dài 774 km bờ biển, là một khu vực đa dạng sinh học, với nhiều ngành kinh tế như công nghiệp, nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản; lâm nghiệp, du lịch, vv... Đây là vùng đất giầu tiềm năng và tụ hội các điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế-xã hội.


Các nghiên cứu trước đây cho thấy những thay đổi về hình thái của LMDCZ là cực kỳ phức tạp. Trong một số vùng như Gò-Công (Tiền Giang), Thạnh Phú (Bến Tre), Hiệp Thành (Trà Vinh), Vĩnh Châu (Sóc Trăng), Gành Hào (Bạc Liêu và Cà Mau), U Minh (Cà -Mau), quá trình xói lở xẩy ra khá nghiêm trọng. Các đai rừng ngập mặn đã bị phá hủy và và hệ thống đê biển được coi như là một tuyến phòng thủ hiệu quả chống lại các hiệu ứng bất lợi từ biển đang bị đe dọa phá vỡ. Quá trình  xói mòn sẽ trở nên trầm trọng hơn bởi sự thay đổi khí hậu và các hoạt động của con người với việc xây dựng các hồ chứa thượng nguồn và đập ở Trung Quốc, Lào và Campuchia.


Các tỉnh Tiền Giang và Cà-Mau đã đề nghị AFD xem xét tài trợ từ nguồn Hỗ trợ Phát triển Chính thức để triển khai các biện pháp bảo vệ bờ biển Gò-Công (Tiền Giang) và U Minh (Cà-Mau) (Hình 1).


Để xác định và quyết định các biện pháp bảo vệ bền vững chống xói lở bờ biển, AFD đã triển khai thực hiện:


i) Đánh giá có phê phán các nghiên cứu hiện có về các quá trình xói lở ở các vùng ven biển hạ lưu sông Mê Công (LMDCZ) nhằm tránh sự chồng chéo với các dự án hiện có và kế thừa các kết quả từ những nghiên cứu này;
ii) Xây dựng Điều khoản tham chiếu (TOR) cho nghiên cứu bổ sung về quá trình xói lở tại vùng ven biển hạ lưu sông Mê Công và để hiểu rõ cơ chế gây bồi /xói, đề xuất và lựa chọn biện pháp mềm và cứng để chống xói lở cho Go-Công và U-Minh.

 

Báo cáo đánh giá phân tích các dự án/nghiên cứu đã được thực hiện. Báo cáo đưa ra các kết luận sau:


• Bùn cát bị giữ lại tại các các hồ chứa trên thượng nguồn làm giảm khoảng 50% lượng phù sa vận chuyển xuống khu vực hạ lưu sông Mê Công và thậm chí có thể lên tới 90% nếu toàn bộ các đập trên dòng chính được xây dựng. Như một hệ quả, xói lở bờ biển sẽ tăng do bùn cát vận chuyển tới các vùng ven biển hạ lưu sông Mê Công sẽ giảm; Việc đánh giá mức độ tác động của sự giảm bùn cát cần phải được nghiên cứu thêm;
• Phân tích quá trình bồi lắng trong vùng ảnh hưởng bởi nước ngọt của vùng ven biển hạ lưu sông Mê Công (ROFI) phải được thực hiện với hướng dòng chảy thay đổi theo mùa. Trong mùa hè dòng chảy mạnh, bùn cát vận chuyển từ sông Mê Công được phân bố trên diện rộng ở các khu vực thềm lục địa phía bắc và phía đông. Trong mùa đông, ở khu vực thềm lục địa này, xói trên diện rộng lấy đi toàn bộ bùn cát đã lắng đọng trước đó. Điều đó gợi ý sự cần thiết của mô phỏng 3D cho vận chuyển bùn cát trong khu ROFI của vùng ven biển hạ lưu sông Mê Công. Những mô phỏng như vậy sẽ cho biết số phận cũng như cơ cấu của vận chuyển bùn cát trong vùng ven biển hạ lưu sông Mê Công, đây là các thông tin cần thiết cho tính toán cân bằng bùn cát trong khu vực.
• Tất cả đợt đo hiện trường trong các nghiên cứu hiện tại được thực hiện trong thời gian rất ngắn. Thời gian đo sóng, dòng chảy và SSC chỉ được thực hiện trong khoảng 3-4 ngày. Do vậy, các thông tin này chỉ có thể được sử dụng như tài liệu tham khảo hoặc bổ sung, mà không thể sử dụng để hiệu chỉnh các mô hình;
• Mô hình vật lý chỉ cho kết quả định tính vì những khó khăn về định luật tương tự cho xói lở;
• Tất cả các mô hình số đã được thực hiện trong các nghiên cứu hiện có đều không thỏa mãn vì những lý do sau đây:

- Không nói rõ áp suất khí quyển và gió đã xử lý như thế nào, trong khi các yếu  tố này rất quan trọng cho mô hình dòng chẩy ven bờ-sóng;
- Mô hình thủy động lực (sóng, thủy triều và dòng chảy) đã được hiệu chỉnh một cách định tính và sử dụng rất ít dữ liệu. Dữ liệu vận chuyển trầm tích (bùn cát lơ lửng và lắng đọng) đều rất thiếu. Điều này không cho phép xác nhận độ tin cậy của các mô hình được sử dụng;
- Về lưới tính toán, có vẻ như không đủ mịn, đặc biệt là vùng ven bờ. Do đó có hạn chế về độ tin cậy của mô hình số. Ví dụ, trong một mô hình tính sóng, kích thước ô lưới phải nhỏ hơn chiều dài sóng nhiều lần để có thể có ít nhất 4-5 điểm tính toán cho một chiều dài sóng. Nếu điều kiện này không được thỏa mãn, sự truyền sóng sẽ không được mô phỏng tốt. Lưới tính toán do vậy cần phải được điều chỉnh lại cho phù hợp.
- Tác động của việc giảm bùn cát từ sông Mê Công trong tính toán cân bằng bùn cát, và cơ chế xói lở đã không được đưa vào xem xét trong các nghiên cứu;
- Kết quả mô hình số về sự thay đổi hình thái chỉ được so sánh tại một vài mặt cắt. Mô hình hình thái chưa được thực sự hiệu chỉnh và kiểm định;

Đánh giá các công trình bảo vệ đề xuất đã không được thực hiện, ngay cả khi việc này là bắt buộc để lựa chọn các công trình bảo vệ.


Báo cáo đánh giá cũng chỉ ra các vấn đề sau đây cần được bổ sung và/hoặc hoàn thiện trong các nghiên cứu sau này liên quan đến các quá trình xói lở bờ biển vùng ven biển hạ lưu sông Mê Công:


a. Thu thập các dữ liệu khí tượng thuỷ văn và bùn cát, bao gồm cả dữ liệu vệ tinh và   radar
để thiết lập một cơ sở dữ liệu cho vùng hạ lưu sông Mê Công và vùng ven biển liền kề;
b. Các đợt đo tại hiện trường kéo dài 14 ngày cần được thực hiện ở các vùng nghiên cứu, Gò-Công và U-Minh, trong hai mùa gió mùa. Điều này cho phép chúng tôi có dữ liệu cho bất kỳ thời kì nào, từ triều yếu đến triều cường. Trong mỗi đợt đo, cần phải đo chiều cao sóng, mực nước biển, vận tốc, mức nồng độ bùn cát.
c. Đo độ sâu tại các khu vực nghiên cứu hai lần một năm. Việc đo đạc này sẽ được sử   dụng
để hiệu chỉnh / kiểm định các mô hình thay đổi hình thái;
d. Thiết lập một hệ thống camera giám sát tại các khu vực nghiên cứu. Hệ thống camera này sẽ không chỉ cung cấp các đặc điểm về trường sóng, mà còn cho phép chúng ta suy ra độ sâu của các khu vực nghiên cứu;
e. Xây dựng mô hình số 3D cho vận chuyển bùn cát lơ lửng trong vùng hạ lưu sông Mê Công và trong vùng bờ biển lân cận để xác định số phận và tác động của bùn cát trên sông Mê Công, đặc biệt là tác động của việc giảm lượng bùn cát tới quá trình xói lở vùng ven biển hạ lưu sông Mê Công;
f. Xây dựng mô hình toán cho sóng, cho dòng chảy do triều và sóng ở các miền khác nhau (khu vực, địa phương và nghiên cứu) có hiệu chỉnh và kiểm định;
g. Xây dựng mô hình biến đổi hình thái cho các miền nghiên cứu có hiệu chỉnh và kiểm định;
h. Sử dụng mô hình vật lý nếu cần thiết trong việc định hình và tính toán kích thước các công trình bảo vệ;
i. Xác định và đánh giá các biện pháp bảo vệ mềm và cứng;
j. Lựa chọn và đề xuất các biện pháp cứng và mềm để bảo vệ một cách bền vững các vùng xói lở đang nghiên cứu.


Dựa trên các nhận định và kết quả thu được từ các nghiên cứu hiện có, theo ý kiến và gợi ý từ báo cáo phân tích nêu trên, Điều khoản Tham chiếu (TOR) này được xây dựng để nghiên cứu quá trình bồi/xói vung ven biển hạ lưu sông Mê Công nhằm đưa ra các biện pháp cứng và mềm để chống xói lở một cách bền vững cho các vùng ven biển Go-Công (tỉnh Tiền Giang) và U Minh (tỉnh Cà-Mau), mà không gây tổn hại cho vùng ven biển lân cận.


Cần lưu ý rằng, tháng 5 năm 2016, Viện Khoa học Thủy lợi Miền Nam (SIWRR) đã nhận được từ Bộ Khoa học và Công nghệ (MOST) quyết định về một khoản hỗ trợ quan trọng cho 4 dự án nghiên cứu quá trình xói lở và xác định các biện pháp bảo vệ bờ biển cho vùng hạ lưu sông Mê Công. Tuy nhiên các dự án này không thể bắt đầu trước mùa hè năm 2017. Do đó, nghiên cứu được thực hiện theo Điều khoản Tham chiếu này sẽ cung cấp các dữ liệu đo tại chỗ, kết quả và các mô hình số cần thiết để thực hiện các dự án của MOST.
 

LIÊN KẾT WEB
EU COMMISSION - INTERNATIONAL COOPERATION AND DEVELOPMENT
ec.europa.eu/europeaid/index_en.htm
AGENCE FRANCAISE DE DEVELOPPMENT
www.afd.fr
SOUTHERN INSTITUTE OF WATER RESOURCES RESEARCH
www.siwrr.org.vn

DỰ ÁN VÙNG VEN BIỂN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG (LMDCZ)
CƠ QUAN PHÁT TRIỂN PHÁP (AFD) &

VIỆN KHOA HỌC THỦY LỢI MIỀN NAM (SIWRR)

 

658 Võ Văn Kiệt - Quận 5 - TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại : (08) 9238328 - 8366148

Fax: (08) 9235028     Email: vkhtlmn@hcm.vnn.vn
Website: lmdcz.siwrr.org.vn

© 2017  LMDCZ (EU-AFD & SIWRR) . All Rights Reserved.